Fenerler ve Diğer Seyir Yardımcıları

Karaya yakın yapılan seyirlerde görerek yada radar yardımıyla kullanılabilen seyir yardımcıları sayesinde kıyısal sularda seyir haritaları kullanılarak, hiçbir elektronik sisteme ihtiyaç duymadan emniyetli bir seyir yapmak mümkündür. Bu seyir yardımcıları arasında seyir fenerleri, şamandıralar ve transitler sayılabilir. Seyir yardımcılarını düzenleyen bir kaç farklı standart mevcut olsa da, hepsinin ortak amacı denizcilerin seyir tehlikelerinden neta bir şekilde emniyetli bir şekilde seyir yapmalarıdır.

Haritalanda bulunan seyir yardımcılarının anlamları 1 No'lu Harita'nın P-S arasındaki bölümlerinde yer alır. Haritalarınızı muhafza ettiğiniz dolapta mutlaka bu kataloğun da bulunması gerekir.

Türk karasuları dahilindeki fenerlerin, şamandıraların ve diğer seyir yardımcıların inşa, bakım ve idame sorumluluğu Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü'ndedir. Bunun haricinde Deniz Kuvvetleri Komutanlığı bünyesindeki Seyir, Hidrografi ve Oşinografi Dairesi sorumluluğunda da bazı şamandıralar bulunmaktadır. Bunlar genellikle askeri gemilerin bağlaması maksadıyla koylara ve körfezlere konulmuş şamandıralardır ve asıl amacı seyir emniyeti ve düzenlemesi değildir.

Seyir haritalarında, haritanın ölçeğine bağlı olarak, tüm seyir yardımcıları ve bunların özelliklerinin tamamı belirtilmeyebilir. Özellikle küçük ölçekli haritalar sadece belli başlı seyir yardımcılarını gösterirken, büyük ölçekli haritalarda seyir yardımcılarının tamamı ve bunlara ait belirleyici özellikler yer alır.

Seyir Fenerleri

Kıyılarımızda çok çeşitli tipte seyir feneri bulunmaktadır. Bunların bazıları tepelere inşa edilmiş kule şeklinde binalar şeklindedir; bazıları denizin ortasında, genellikle sığlıkların üzerine, inşa edilmiş küçük direkler şeklindedir; bazıları ise batıkların üzerine sabitlenmiş akülü fenerlerdir. Bütün bu fenerlerin ortak özelliği, yerlerinin kesinlikle sabit olmaları, seyir haritalarınaa açık bir şekilde belirtilmiş olmalarıdır. Bu fenerler, kıyısal seyirlerde kerteriz almak için idealdirler.

Seyir fenerleri genellikle kendi kendine çalışan, bakım istemeyen, elektrikle çalışan otomatik sistemlerdir. Denizin ortasında olanlar güneş panelleri ve aküler ile, kıyıda olanlar ise aküler ile ve elektrik hatları ile beslenmekte ve hava karardığında otomatik olarak devreye girmektedirler.

Transitlertransit fenerler

Transitler genellikle uzun ve taranmış kanallarda, emniyetli seyir yapılabilecek kanalı belirten ve ikili grup halinde dikilen tabelalar ve bazen bunların üzerinde bulunan ışıklardan oluşan seyir yardımcılarıdır. Bahse konu tabelaların üst tarafta olanı aşağıya bakan üçgen şeklinde, alt tarafta olanı ise yukarıya bakan bir üçgen şeklindedir. Görüşü kolaşlaştırmak için genellikle üçgenlerin tam ortasında dikine, kırmızı bir çizgi bulunur.

Kanalda ilerlerken üst taraftaki üçgen daha sağda gözüküyorsa, olmanız gereken yerden daha sağdasınız demektir. Eğer üstteki üçgen daha solda gözüküyorsa, olmanız gerekn yerden daha soldasınızdır. Eğer iki üçgenin uçları aynı hizada ise, kanalın ortasında, emniyetli sulardasınızdır. Transit fenerler genellikle uzun kanallarda ve liman giriş-çıkışlarında kullanılır.

Seyir Fenerlerinin Özellikleri (Karakteristikleri)

Haritalardaki seyir fenerleri etrafında mor renkli halkalar bulunan siyah noktalar şeklinde belirtilirler. Bu siyah noktanın merkezi, seyir fenerinin yerini belirtir.

Her fenerin, onu diğer fenerlerden ve şehir ışıklarından ayıran, yanma özellikleri vardır. Bazı fenerler yanma periyotlarına, her periyotta kaç kez yanıp-söndüğüne göre, bazıları ise görünüş açılarına göre farklı renklerde yanarak diğer fenerlerden ayrılırlar. Büyük ölçekli haritalarda fenerlerin özellikleri aşağıdaki sırada belirtilir:

Kısaltması Örnek Anlamı
Fener Tipi Fl (2) Grup Çakarlı, 2 çakarlı
Renk R Kırmızı
Periyodu 10s 10 saniyede 2 kere çakan fener
Yükseklik 80m 80 metre

Menzil

19M 19 Deniz Mili

Bu örnek fener, haritada şu şekilde belirtilir: Fl(2) R 10s 80m 19M

Haritanın ölçeği küçüldükçe, haritada karışıklığı önlemek maksadıyla seyir yardımcıları ile ilgili daha az detay belirtilir. Fenerlerde ilk olarak silinen bilgi fener yüksekliğidir. Bunu periyodu, çakma sayısı (ör. (2)) ve menzili takip eder. Fener rengi ve fener tipi her zaman belirtilir. Fener tipleri ve yanma karakteristikleri ile ilgili özet bilgi aşağıdaki tabloda belirtilmiştir.

Fener Tipi İngilizcesi Kısaltması Tanım Genel Görüntü
Sabit Fixed F. Sürekli yanan fener tipi Sabit Fener
Hüsuflu Occulting Oc. Sürekli yanıp sönen ve fenerin yanık olduğu sürelerin, sönük olduğu sürelerden daha uzun olduğu fenerler. Hüsuflu Fener
İzofaz Isophase Iso. Sürekli yanıp sönen ve yanık olduğu süreleri, sönük olduğu sürelere eşit olan fenerler. Izofaz Fener
Çakarlı Fener Flashing Fl. Sürekli yanıp sönen ve yanık olduğu süreler, sönük olduğu sürelerden daha kısa olan fenerler (dakikada çakma sayıları 50'den azdır) Cakarli Fener
Uzun Çakarlı Fener Long Flashing L.Fl. En az 2 saniye süreyle yanık kalan ve sonra sönen fenerler. Uzun Çakar Fener
Grup Çakarlı Group Flashing Fl.(3)

Parantez içerisinde belirtilen sayı kadar yanıp sönen fenerler.

Grup Çakar
Bileşik Grup Çakarlı Composite Group Flashing Fl.(2+1) Parantez içerisinde belirtilen sayı kadar yanıp sönen fenerler. BilesikGrupCakarliFener
Seri Çakarlı Quick Flashing Q. Dakikada 50 ile 80 kez arasında çakan fenerler. Seri Cakarli Fener
Grup Seri Çakarlı Group Quick Flashing Q.(3) Parantez içerisinde belirtilen sayı kadar yanıp sönen fenerler. Çakma sayısı dakikada 50 ile 80 arasındadır. Grup Seri Cakarli Fener
    Q.(9)   Grup Seri Cakarli Fener
    Q.(6)+L.Fl.   Grup Seri Cakarli Fener
Hızlı Seri Çakarlı Very Quick Flashing V.Q. Dakikada 80 ile 160 kez arasında çakan fenerler. Hizli Seri Cakarli Fener
Çok Hızlı Seri Çakarlı Ultra Quick Flashing U.Q. Dakikada 160 kezden fazla çakan fenerler. Cok Hizli Seri Cakarli Fener
Mors Kodu Morse Code Mo.(U) Parantez içerisindeki harfin mors alfabesindeki koduna karşılık gelecek şekilde çakan fener. Mors Kodlu Fener
NOT: Fenerlerle ilgili tam detaylı bilgi için 1 no.!lu haritanın P sayfasına bakabilirsiniz. Fenerlerin karakteristiği belirtilen temel özelliklerin bileşimi yada karışımı şeklinde de olabilir. Genel görüntüler sadece örnek olması için verilmiştir.

Fener Sektörleri

Bazı fenerler sadece belirli açılardan bakıldığında ışık verir, diğer açılardan bakıldığında ışık vermez. Yada bazı açılarda bir renk çakarken, diğer açılarda başka renk çakar. Bu açılara fener sektörü denir.

Seyir tehlikesi bulunan bölgeleri belirtmek için; bazı seyir fenerlerinin lenslerinin önüne, belirli açılara (sektörlere) denk gelen kısımlara, renkli cam veya plastikler konur. Bu sayede fenere baktığınız açıya (sektöre) göre, fener renk değiştirir. Bu sektörler fenerin karakteristiğini değiştirmeden, ışığın rengini değiştirirler. Genellikle fenerin kırmızı sektörüne denk gelen açılar, seyir emniyeti açısından emniyetli olmayan bölgelerdir. Seyir haritalarda bu sektörler, gemiye göre gerçek kerterizi ifade edecek şekilde belirtilirler.

Çalışmayan/Yanmayan Fenerler

Türk karasularındaki seyir yardımcılarının idamesinden Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü sorumludur. Bazen seyir esnasında, bir fenerin yanmadığını farkedebilirsiniz. Bu, hesapladığınız yerde olmamanızdan kaynaklanıyor olabileceği gibi, fenerin yanmıyor olmasından da kaynaklanabilir. Fenerler çok değişik sebeplerden ötürü yanmıyor olabilir: pili bitmiş olabilir, ampülü kesmiş olabilir, elektirk kesik olabilir yada (maalesef) aküsü çalınmış olabilir. Eğer yanmayan bir seyir feneri görürseniz, 151 numarasını arayarak feneri Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü'ne bildiriniz. En kısa sürede bir yetkili duruma müdahale edecek ve sorunu giderecektir.